Η Gen Z είναι αγχωμένη και μόνη. Αν όμως ο Θεός γνωρίζει ήδη τους ανθρώπους σου και τον σκοπό σου;
Ο Άλεξ καθόταν απέναντί μου σε ένα τοπικό καφέ και ρουφούσε το τσάι του με γάλα. Είχε δαχτυλίδι στη μύτη, ένα φούτερ με την κουκούλα κομμένη ακανόνιστα στον γιακά, μαλλιά σαν του Δαβίδ του Michelangelo και ένα ζευγάρι Crocs. Έδειξα τα Crocs, μπέρδεψα τα λόγια μου ψάχνοντας κάτι να πω, και τελικά τον ρώτησα αν είναι βολικά.
«Α, αυτά…», απάντησε ανέμελα ο Άλεξ. «Τα έκλεψα από τον μικρό μου αδελφό τα Χριστούγεννα. Έτσι, για να πω ένα “άντε χάσου” σε όλο το θέμα του fast fashion, του υλισμού και της παιδικής δουλείας, ξέρεις».
Συνέχισε: «Μ’ αρέσουν τα δικά σου… ε… μοκασίνια; Από πού τα πήρες;»
«Από το J. Crew», απάντησα.
«Ωχ, νομίζω ότι η μαμά μου ψωνίζει από κει… συγγνώμη…», είπε με ύφος αυτάρεσκο και με μια ελπίδα στο βλέμμα ότι ίσως με είχε προσβάλει λίγο.
«Σε πειράζω», είπε.
Με ρώτησε τι μουσική ακούω και του απάντησα: κλασική, Needtobreathe, Ben Rector και μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ. «Είσαι τόσο μιλένιαλ», είπε ο Άλεξ, κάνοντας πως πνίγεται με το bubble tea του.
Ο Άλεξ ήταν φοιτητής στο πανεπιστήμιο από το οποίο είχα αποφοιτήσει κι εγώ, και συμμετείχε στην ίδια φοιτητική χριστιανική ομάδα στην οποία συμμετείχα όταν σπούδαζα. Μετά από λίγη ακόμη κουβεντούλα φτάσαμε στον λόγο που είχαμε συναντηθεί.
«Λοιπόν, ο υπεύθυνος της ομάδας μού είπε ότι πρέπει, νομίζω, να μιλήσω μαζί σου», συνέχισε ο Άλεξ. «Δεν ξέρω γιατί. Μετά όμως σε έψαξα. Και είδα ότι είσαι σαν καλόγερος ή κάτι τέτοιο. Και σκέφτηκα ότι είναι κουλ, υποθέτω».
Ο Άλεξ φαινόταν ταυτόχρονα να περιεργάζεται κρυφά και να φοβάται να ρωτήσει.
«Αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι νομίζω πως το σύμπαν μού λέει ότι θα μείνω μόνος, ξέρεις. Αλλά δεν χρειάζομαι κι εγώ αγάπη ή οικογένεια και τέτοια; Και όλα όσα σπουδάζω είναι ανόητα. Μπορεί να βγάζω 100.000 τον χρόνο, αλλά ποιο είναι το νόημα καν;»
Συνέχισε μιλώντας για τον φόβο του να μείνει μόνος και για τις αμφιβολίες του για τον έρωτα και τον γάμο. Μίλησε για την απογοήτευσή του από τον υλισμό και για την επιθυμία του να κάνει κάτι με τη ζωή του και να κάνει τον κόσμο καλύτερο. Λαχταρούσε μια ουσιαστική σύνδεση και μια δουλειά με σκοπό. Ο Άλεξ ήλπιζε ότι ο Θεός είχε σχέδια για εκείνον, ώστε να κάνει τη διαφορά και να ευδοκιμήσει μέσα σε μια κοινότητα, αλλά παλεύε ταυτόχρονα με το άγχος και την απελπισία.
«Δεν έχω λύσεις για όλα αυτά», είπα ευγενικά. «Κι εδώ είναι που ο Θεός μού έδωσε σκοπό και κοινότητα, χωρίς να χρειαστεί να παλέψω για να με αγαπήσουν».
Του εξήγησα πώς εγώ διέκρινα πραγματικά ανάμεσα στον χριστιανικό γάμο και στην αγαμία ως κλήση, και πώς κατέληξα να νιώθω κάλεσμα προς το δεύτερο: Να αφήσω τον γάμο και τα παιδιά, όχι επειδή με πίεζε κάποιος ή επειδή το θεωρούσα κατά κάποιον τρόπο αγιότερο, αλλά επειδή αισθάνθηκα την πρόσκληση του Θεού να υπηρετήσω ολόψυχα τους φτωχούς και τους αναγκεμένους. Μου φάνηκε (και φάνηκε και στην πρώτη Εκκλησία) ότι ο Ιησούς καλούσε τους πάντες να σκεφτούν και την αγαμία ως κλήση και τον χριστιανικό γάμο, γιατί για να τα καταφέρουμε είτε στο ένα είτε στο άλλο, χρειαζόμαστε ένα χάρισμα, μια δωρεά χάριτος από τον Θεό.
Μέσα σε όλα αυτά βρήκα πολύ νόημα στο να είμαι νονός, σύμβουλος για όσους παλεύουν με θέματα πίστης και σεξουαλικότητας, και υπερασπιστής όσων περιθωριοποιούνται μέσα στις εκκλησίες. Στην πορεία βοήθησα επίσης να ξεκινήσει μια συνειδητή χριστιανική κοινότητα, όπου βρήκα μακροχρόνια οικογένεια με άλλους που έχουν δεσμευτεί στην αγαμία και όπου δεν χρειαζόταν να είμαι εξυπνότερος, πλουσιότερος ή πιο σέξι από τον διπλανό μου για να βρω σταθερή συντροφιά.
Φαίνεται ότι η κουβέντα έγινε λίγο υπερβολικά σοβαρή, γιατί ο Άλεξ με διέκοψε: «Ωχ, πώς είναι να ζεις σε κοινόβιο; Έχετε, δηλαδή, ράσα και τέτοια πράγματα;!»
Ομολόγησα ότι είχα πράγματι ένα μπουρνούζι με κουκούλα που το πήρα ειδικά επειδή μοιάζει με ράσο, αλλά τον απογοήτευσα λέγοντάς του ότι οι υπόλοιποι δεν έχουν ράσο. Κουβεντιάσαμε χαλαρά λίγο ακόμη, του μίλησα για τη ζωή μου σε ένα σύγχρονο κοινόβιο και χωρίσαμε.
Λίγες εβδομάδες αργότερα μου έστειλε μήνυμα: «Γεια, ξέρω ότι είπες ότι μπόρεσες να διακρίνεις ή κάτι τέτοιο, και ότι ο Θεός σού είπε πως πρέπει να μείνεις άγαμος. Πώς το κατάλαβες αυτό;» Του έστειλα έναν σύνδεσμο σε ένα βλογκ για το πώς διέκρινα εγώ την κλήση μου, για τον λόγο που κάθε νέος Χριστιανός πρέπει να αναζητήσει την κλήση του ενώπιον του Κυρίου με ανοιχτή καρδιά, και για πρακτικά βήματα ώστε να ζητήσει από τον Θεό αν θέλει να του δώσει το χάρισμα της αγαμίας ή του χριστιανικού γάμου.
«Ευχαριστώ», απάντησε, χωρίς κανένα σημείο στίξης, και δεν άκουσα τίποτα από τον Άλεξ για έναν χρόνο.
Η ιστορία του Άλεξ, οι ελπίδες και οι φόβοι του δεν είναι ασυνήθιστα. Από πολλές απόψεις ο Άλεξ έδινε φωνή στις αγωνίες και στις επιθυμίες της γενιάς του. Μια έρευνα της Cigna του 2020 έδειξε ότι η μοναξιά στις ΗΠΑ βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο όλων των εποχών, με τα υψηλότερα ποσοστά στη Gen Z. Η μελέτη συνέδεσε επιπλέον τη μοναξιά της Gen Z με τη μεγαλύτερη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και με την έλλειψη κοινοτήτων με φυσική παρουσία.
Παρά τη συνεχιζόμενη γενική βελτίωση των οικονομικών συνθηκών και της προσωπικής ελευθερίας, η Gen Z αντιλαμβάνεται τον κόσμο ως πιο επικίνδυνο από τις προηγούμενες γενιές, γεγονός που οδηγεί σε υψηλότερα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και αυτοκτονικότητας.
Μια έρευνα της Gallup για τους νέους στην Αμερική έδειξε ότι οι Zoomers επιθυμούν όλο και περισσότερο καριέρες που προσφέρουν και προσωπική ολοκλήρωση και κοινωνικό αντίκτυπο. Το 76% δήλωσε ότι πιστεύει «πως έχει ένα υπέροχο μέλλον μπροστά του», ιδιαίτερα μέσα από τη συλλογική αλλαγή σε ζητήματα κοινωνικής και περιβαλλοντικής δικαιοσύνης.
Κάτω από αυτά τα στατιστικά υπάρχει μια βαθιά λαχτάρα μιας ολόκληρης γενιάς. Οι Zoomers λαχταρούν την οικονομική, σχεσιακή και πνευματική ασφάλεια, ως απάντηση στις αγωνίες και στις πιέσεις της γενιάς τους. Θέλουν να κάνουν μια δουλειά που να αλλάζει τη ζωή των ανθρώπων για τους οποίους νοιάζονται και να είναι μέρος μιας κοινότητας ανθρώπων που κάνουν μαζί τον κόσμο καλύτερο. Η νέα γενιά ενδιαφέρεται λιγότερο για τα υλικά αγαθά που της επιτρέπει να αγοράσει η δουλειά της και περισσότερο για το αν ο τρόπος που περνά τις μέρες της οδηγεί σε μια ικανοποιητική και ψυχικά υγιή ζωή. Κάτω από τη μάσκα του πικρού σαρκασμού, οι Zoomers ελπίζουν να βρουν ανακούφιση από την απελπισία τους. Έχουν, σαν γενιά, αλλεργία στο να τους προσφέρουν οι γονείς τους (ή η Εκκλησία) μια έτοιμη ταυτότητα να υιοθετήσουν ή ένα πολιτισμικό σενάριο για να ακολουθήσουν, κι όμως τους βαραίνει η ευθύνη να βρουν μόνοι τους τον εαυτό τους. Αγωνιούν για το ποιοι είναι, πού θα βρουν οικογένεια, πώς να περάσουν τη ζωή τους, τι θα τους δώσει σκοπό που αξίζει, ή αν θα τα κάνουν όλα μπάχαλο.
Ως αποτέλεσμα, βιώνουν περισσότερες κρίσεις των είκοσι από οποιαδήποτε προηγούμενη γενιά. Μόλις έχουν πατήσει στην ενήλικη ζωή, αλλά είναι ήδη υπερφορτωμένοι, εξαντλημένοι, κουρασμένοι και αμφισβητούν την κατεύθυνση της ζωής τους. Ταυτόχρονα, είναι ρεαλιστές για το σχεσιακό τους μέλλον. Τους φαίνονται cringe και το “ζήσαν αυτοί καλά” και το “ένα και μοναδικό ταίρι”, δηλαδή η ειδωλολατρία του ρομαντισμού. Είναι δύσπιστοι για το αν οι ερωτικές σχέσεις θα διαρκέσουν και στηρίζονται όλο και περισσότερο σε ένα δίχτυ ασφαλείας καλών φίλων. Πιστεύουν σε έναν κόσμο όπου όλοι πρέπει να αγαπιούνται και όπου όλοι βρίσκουν την κοινότητα που χρειάζονται. Ξέρουν ότι δεν μπορούν να τα έχουν όλα, και είναι πρόθυμοι να δεχτούν κάτι ατελές αλλά αληθινό και καλό.
Τι να κάνουν λοιπόν οι νέοι σαν τον Άλεξ; Όπως ισχύει και για τον Άλεξ, δεν υπάρχει μία λύση για όλους. Δεν έχω απαντήσεις σε όλες αυτές τις βαθιές αγωνίες. Όμως, όπως και για τον Άλεξ, ένα σημαντικό κομμάτι της λύσης μπορεί να βρίσκεται εκεί που δεν το περιμένεις: στη διάκριση.
Μερικοί ίσως αποκριθούν με δυσφορία στον λόγο περί «διάκρισης» της κλήσης προς τον χριστιανικό γάμο ή την αγαμία. Μπορεί να φαίνεται παράδοξο σε μια εποχή που τόσο οι γάμοι όσο και η γεννητικότητα φαίνονται εύθραυστοι. Ωστόσο, από τη διδασκαλία του Χριστού στο 19ο κεφάλαιο του Κατά Ματθαίον μέχρι τη διδασκαλία του Παύλου στην Α΄ Κορινθίους κεφ. 7 και την πρακτική της πρώτης Εκκλησίας, οι Χριστιανοί πάντοτε πίστευαν ότι ο Θεός καλεί τους περισσότερους ανθρώπους Του στον γάμο και έναν μικρότερο αριθμό στην αγαμία, για να αφοσιωθούν απερίσπαστα στο έργο της βασιλείας. Στόχος δεν είναι να γίνει η αγαμία το νέο πρότυπο, αλλά να προσκληθεί κάθε πιστός να ρωτήσει ποιο καλό δώρο θέλει να του δώσει ο Θεός και να το δεχτεί με ανοιχτή καρδιά.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημά μας δεν είναι ότι πάρα πολλοί δεσμεύονται στην αγαμία ως κλήση, αλλά ότι πάρα πολύ λίγοι δεσμεύονται σε οτιδήποτε. Η διδασκαλία της διάκρισης ανάμεσα σε αυτές τις δύο ευαγγελικές κλήσεις δεν θα συρρικνώσει τις χριστιανικές οικογένειες. Με τον καιρό, πιθανότατα θα οδηγήσει περισσότερους Χριστιανούς να ριζώσουν στον χριστιανικό γάμο και περισσότερους να ριζώσουν στην κλήση της αγαμίας, και πολύ λιγότερους να παραμένουν σε μια αγχώδη, αδέσμευτη μοναξιά.
Φαντάσου μια γενιά εξοπλισμένη να ρωτά τον Κύριο: «Θεέ μου, θέλεις να μου δώσεις το χάρισμα της αγαμίας ή του χριστιανικού γάμου; Ποιο από τα δύο ξέρεις ότι θα με οδηγούσε σε ακόμη μεγαλύτερη πληρότητα ζωής;» Φαντάσου τους Zoomers να φέρνουν αυτές τις δυνατότητες ενώπιον του Κυρίου με ανοιχτή καρδιά και να λαμβάνουν σαφή κλήση και ειρήνη για το μέλλον τους. Φαντάσου την επόμενη γενιά να προσκαλεί γονείς, πνευματικούς και φίλους να τη βοηθήσουν στη διαδικασία της διάκρισης, αφήνοντάς την να αποβάλει την αμφιβολία για τον εαυτό της και τον διαρκή δισταγμό. Δεν θα χρειάζεται να ανησυχούν ότι θα καταστρέψουν το μέλλον τους, γιατί εμπιστεύονται τον Θεό να μιλήσει μέσα από την δική τους κοινότητα.
Φαντάσου τους Zoomers να φέρνουν τις συναισθηματικές τους αντιστάσεις και τις θεολογικές τους αμφιβολίες για τις δύο κλήσεις ενώπιον του Κυρίου και να λαμβάνουν σε αντάλλαγμα ειρήνη από Εκείνον ώστε να προχωρήσουν, και την πληρέστερη δωρεά χάριτος για να ευδοκιμήσουν στην αγαμία ως κλήση ή στον χριστιανικό γάμο. Φαντάσου μια γενιά που ονειρεύεται το έργο της βασιλείας που θα μπορούσε να επιτελέσει και βρίσκει μια ικανοποιητική εργασία που κάνει τη διαφορά και δίνει νόημα στη ζωή της. Φαντάσου τους να κοιτούν γύρω τους και να βρίσκουν άλλους με παρόμοια αποστολή, να συγκεντρώνονται για να σχηματίσουν οικογένειες και κοινότητες δεμένες από κοινό σκοπό, και να απολαμβάνουν βαθύ αίσθημα του ανήκειν. Φαντάσου μια γενιά που λέει «ναι» στο κάλεσμα του Θεού, είτε στην αγαμία ως κλήση είτε στον χριστιανικό γάμο, να θυσιάζεται ώστε οι φτωχοί και οι αναγκεμένοι να πλησιάσουν λίγο περισσότερο στον σταυρό, και ώστε να φέρουμε αυτόν τον κόσμο λίγο πιο κοντά στην λυτρωμένη νέα κτίση που ο Ιησούς θα έρθει κάποτε να ολοκληρώσει.
Η διάκριση απαντά στους φόβους της επόμενης γενιάς με μια απλή φράση: Εμπιστεύσου τον Θεό. Ξέρει τι είναι το καλύτερο για σένα. Απλώς ρώτησέ Τον και προχώρα.
Είναι αλήθεια ότι για να το κάνουν δικό τους αυτό οι νέοι χρειάζεται πολλή στήριξη από τις εκκλησίες τους, τους γονείς τους, τους υπευθύνους των φοιτητικών ομάδων και, πάνω από όλα, από το Άγιο Πνεύμα. Ίσως όμως η διάκριση να είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται η επόμενη γενιά.
Ένα χρόνο αργότερα, ο Άλεξ μου έστειλε ξανά μήνυμα: «Γεια, ήθελα απλώς να σου πω ότι προσπαθώ κάπως να διακρίνω το θέλημα του Θεού, όπως στο βίντεο που μου έστειλες. Ακόμη δεν ξέρω ποια είναι η κλήση μου. Δεν ξέρω πού θα βρω οικογένεια. Δεν ξέρω ποια είναι η αποστολή μου. Έχω όμως την αίσθηση ότι ο Θεός ξέρει και ότι θα μου το δείξει, αργά ή γρήγορα. Έχω την αίσθηση ότι αν εμπιστεύομαι και κάνω υπομονή, μια μέρα θα ξυπνήσω και θα ζω τη ζωή που ήλπιζα. Δεν χρειάζεται να τα έχω όλα για να είμαι ευτυχισμένος. Αρκεί να κάνω ένα βήμα σε ένα από τα καλά μονοπάτια που έχει ο Θεός για μένα. Και δεν χρειάζεται να τα βρω όλα μόνος μου, γιατί ο Θεός τα έχει ήδη βρει. Κάτι δεν είναι κι αυτό;»
Ναι, Άλεξ. Είναι κάτι παραπάνω. Είναι η αρχή της εμπιστοσύνης. Και η εμπιστοσύνη είναι εκεί όπου αρχίζει η διάκριση.
Pieter Valk
