Για να αποκτήσουμε αυτοπειθαρχία, χρειάζεται πρώτα να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Δεν μπορούμε να γίνουμε τέλειοι ούτε να ελέγξουμε τα πάντα. Όμως μπορούμε να μάθουμε πού σταματά η δύναμή μας και πού αρχίζει η ανάγκη για τη βοήθεια του Θεού. Η Αγία Γραφή μάς διδάσκει ότι η συνείδηση λειτουργεί ως εσωτερικός φρουρός: «Με κάθε προσοχή φύλαγε την καρδία σου, διότι από αυτό εξαρτάται η έκβαση της ζωής» (Παροιμίες 4:23).
Χρειάζεται να θέτουμε όρια στον εαυτό μας. Να αναγνωρίζουμε πότε μια σχέση μάς πληγώνει συναισθηματικά και τότε να βάζουμε απόσταση. Να παραδεχόμαστε πότε οι σκέψεις μας γίνονται καταστροφικές και τότε να ζητάμε βοήθεια. Να αντιστεκόμαστε στον πειρασμό να χρησιμοποιήσουμε τους άλλους για να νιώσουμε αποδεκτοί ή να εκτονωθούμε σεξουαλικά. Η αναγνώριση των ορίων μας είναι ο μόνος τρόπος να προστατέψουμε την ψυχή μας.
Τα όρια στις σχέσεις μας
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις συμπεριφορές των άλλων, αλλά μπορούμε να ορίσουμε τη σχέση μας μαζί τους. Ο Χριστός λέει ότι καλύτερα να κόψουμε επαφές με κάποιον, παρά από τον σκανδαλισμό να χάσουμε την βασιλεία του Θεού (Ματθ. 18:8). Η απομάκρυνση από ανθρώπους και καταστάσεις που απειλούν την ψυχή μας δεν είναι απόρριψη. Είναι αναγκαία προστασία της πνευματικής μας ζωής.
Ένα συχνό παράδειγμα που αναδεικνύει την αναγκαιότητα των ορίων είναι η συναισθηματική εξάρτηση στις φιλικές σχέσεις. Η βαθιά φιλία είναι ένα δώρο Θεού, αλλά όταν μια φιλία γίνεται το κέντρο της ύπαρξής μας, όταν νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε χωρίς τη συνεχή παρουσία ή έγκριση του φίλου μας, όταν η σκέψη του αποχωρισμού μάς γεμίζει πανικό, τότε έχουμε ξεφύγει από τα όρια της αγάπης και πορευόμαστε προς την εξάρτηση. Αξίζει να αναρωτηθούμε: «Με φέρνει αυτή η φιλία πιο κοντά στον Χριστό ή με κάνει να εξαρτώμαι από έναν άνθρωπο για να νιώσω ολοκληρωμένος;».
Όταν μια φιλία μετατρέπεται σε συναισθηματική εξάρτηση, χρειάζεται να θέσουμε όρια: Να δεχτούμε ότι ο άλλος έχει τη δική του ζωή, να καλλιεργήσουμε κι άλλες σχέσεις, να μην απαιτούμε αποκλειστικότητα. Γιατί αποδέχομαι τα όρια δεν σημαίνει σταματάω να αγαπώ, αλλά αγαπάω με υγιή τρόπο που σέβεται την ελευθερία και τη δική μου και του άλλου.
Όρος πνευματικής ελευθερίας
Όταν τηρώ τα όρια, εξασκώ την αυτοπειθαρχία, που είναι θεμέλιο της πνευματικής ζωής. Μέσα από την εγκράτεια, μαθαίνουμε να ελέγχουμε τις επιθυμίες μας. Έτσι, ελευθερωνόμαστε από τη σκλαβιά των παθών, βρίσκουμε εσωτερική ειρήνη και μπορούμε να ζούμε πιο κοντά στον Θεό. Ο Απόστολος Παύλος μάς θυμίζει: «Τα πάντα μπορώ να κάνω, αλλά δεν με συμφέρουν τα πάντα· τα πάντα μπορώ να κάνω, αλλά δεν ωφελούν τα πάντα» (Α’ Κορ. 10:23). Η αυτοπειθαρχία μάς επιτρέπει να διακρίνουμε τι μας ωφελεί και τι μας βλάπτει, τι μας φέρνει πιο κοντά στον Θεό και τι μας απομακρύνει. Μέσα από αυτή τη διάκριση, ανακαλύπτουμε την αληθινή ελευθερία.
Γιατί η δική μας ελευθερία προϋποθέτει τον σεβασμό στην ελευθερία του άλλου και στην προσωπική μας αξιοπρέπεια. Όταν αναγνωρίζουμε τα όριά μας και αφήνουμε τον Χριστό να καθοδηγήσει τη ζωή μας, κάθε όριο μετατρέπεται σε εργαλείο ελευθερίας και αγάπης.
