Αλλάζει η ομοφυλοφιλία;

Περί σεξουαλικής ρευστότητας

Όλοι μας κάποια στιγμή έχουμε αναρωτηθεί: Αλλάζει ο σεξουαλικός προσανατολισμός; Μπορεί ένας ομοφυλόφιλος να αποκτήσει έλξη προς το άλλο φύλο; Μπορεί ένας ετεροφυλόφιλος που δεν είχε ποτέ ενδιαφέρον για το ίδιο φύλο να νιώσει ξαφνικά ομόφυλες έλξεις;

Η απάντηση που δίναμε σε αυτές τις ερωτήσεις εδώ και πάρα πολλά χρόνια ήταν αρνητική. “Ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι έμφυτος και δεν αλλάζει”. Και η απάντηση αυτή θα ήταν και σωστή, αν δεν υπήρχε η σεξουαλική ρευστότητα.

Τι είναι η σεξουαλική ρευστότητα;

Ο σεξουαλικός προσανατολισμός κατανοείται παραδοσιακά ως ένα δίπολο ετεροφυλοφιλίας και ομοφυλοφιλίας. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, η ομοφυλοφιλία αναπτύσσεται νωρίς στην ίδια περίπου ηλικία και με τον ίδιο τρόπο για όλους τους ομοφυλόφιλους και παραμένει σταθερή σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας1Katz-Wise, S. L., & Todd, K. P. (2022). The current state of sexual fluidity research. Current Opinion in Psychology, 101497. Ωστόσο, έρευνες της τελευταίας δεκαπενταετίας ήρθαν να αμφισβητήσουν αυτή τη θεωρία, να εισαγάγουν την έννοια της σεξουαλικής ρευστότητας και να αλλάξουν τον τρόπο που κατανοούμε τον σεξουαλικό μας προσανατολισμό.

Σεξουαλική ρευστότητα είναι η ικανότητα ορισμένων ανθρώπων να βιώνουν αλλαγές στις ομόφυλες ή ετερόφυλες έλξεις τους βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα2Diamond, L. M. (2016). Sexual fluidity in male and females. Current Sexual Health Reports8, 249-256.

Η ύπαρξη της σεξουαλικής ρευστότητας δεν σημαίνει ότι “όλοι είμαστε αμφιφυλόφιλοι” ή ότι δεν υπάρχει σεξουαλικός προσανατολισμός. Μάλλον, σημαίνει ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν προβλέπει απόλυτα κάθε έλξη που θα βιώσουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας: Κάποιοι ομοφυλόφιλοι άνδρες και γυναίκες νιώθουν περιοδικά έλξεις προς το έτερο φύλο, ακριβώς όπως κάποιοι ετεροφυλόφιλοι νιώθουν περιοδικά έλξεις προς το ίδιο φύλο3Diamond, L. M. (2016). Sexual fluidity in male and females. Current Sexual Health Reports8, 249-256.

Σε γενικές γραμμές, οι ομοφυλόφιλοι και οι αμφιφυλόφιλοι βιώνουν μεγαλύτερη σεξουαλική ρευστότητα από τους ετεροφυλόφιλους4Ott, M. Q., Corliss, H. L., Wypij, D., Rosario, M., & Austin, S. B. (2011). Stability and change in self-reported sexual orientation identity in young people: Application of mobility metrics. Archives of sexual behavior40, 519-532.. Η ρευστότητα είναι πιο συχνή στους εφήβους από ό,τι στους ενήλικες, αν και κάποιοι άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν ρευστότητα σε οποιοδήποτε στάδιο της ενήλικης ζωής τους5Katz-Wise, S. L., & Todd, K. P. (2022). The current state of sexual fluidity research. Current Opinion in Psychology, 101497. Οι άντρες τείνουν να βιώνουν σεξουαλική ρευστότητα πιο σπάνια από τις γυναίκες, ή σε ποσοστό συγκρίσιμο με αυτό των γυναικών6Katz-Wise, S. L. (2015). Sexual fluidity in young adult women and men: Associations with sexual orientation and sexual identity development. Psychology & Sexuality6(2), 189-208.

Σύμφωνα με την εισηγήτρια του όρου Καθηγήτρια ψυχολογίας Lisa Diamond, η σεξουαλική ρευστότητα μπορεί να εκδηλώνεται ως έλξη προς ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, το οποίο δεν αντιστοιχεί στον σεξουαλικό μας προσανατολισμό. Για αυτό η Diamond πρότεινε τη σεξουαλική ρευστότητα ως ένα χαρακτηριστικό που όλοι κατέχουμε σε ένα βαθμό. Όπως δηλαδή η λίμπιντο είναι ένα χαρακτηριστικό της σεξουαλικότητας διαφορετικό και ανεξάρτητο από τον σεξουαλικό προσανατολισμό, έτσι και η σεξουαλική ρευστότητα μπορεί να συνυπάρχει με όλους τους προσανατολισμούς7Diamond, L. M. (2008). Female bisexuality from adolescence to adulthood: results from a 10-year longitudinal study. Developmental psychology44(1), 5.

Ειδικότερα, η ομοφυλοφιλία παρουσιάζει σημαντική ρευστότητα τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες και αυτή η ρευστότητα μπορεί να λάβει διάφορες μορφές:

  • Είναι εμφανής στα υψηλά ποσοστά αμφίφυλων έλξεων σε γυναίκες και άντρες.
  • Είναι εμφανής στο γεγονός ότι οι αλλαγές στην κοινωνική αποδοχή της ομοφυλοφιλίας οδήγησαν σε αύξηση της ομοσεξουαλικής δραστηριότητας στον πληθυσμό.
  • Eίναι εμφανής στον υψηλό αριθμό ομοφυλόφιλων και αμφιφυλόφιλων, που βιώνουν αλλαγές στις έλξεις τους, πολύ μετά την ενηλικίωσή τους.
  • Eίναι εμφανής στον υψηλό αριθμό ανδρών και γυναικών που με ευελιξία προχωρούν σε σεξουαλικές συμπεριφορές διαφορετικές από τον γενικό προσανατολισμό τους8Diamond, L. M. (2016). Sexual fluidity in male and females. Current Sexual Health Reports8, 249-256.

Πόσο συχνή είναι;

Η συχνότητα της σεξουαλικής ρευστότητας μεταξύ των ομοφυλόφιλων είναι αξιοσημείωτη. Από μια σειρά αντιπροσωπευτικών διαχρονικών ερευνών έχουν προκύψει τα εξής ποσοστά:

Ειδικά για τις γυναίκες να προσθέσουμε πως σύμφωνα με μια αντιπροσωπευτική έρευνα, μία στις δέκα γυναίκες (το 10% του συνόλου ανεξαρτήτως προσανατολισμού) εμφάνισαν κορύφωση στις ομόφυλες έλξεις τους μετά την ηλικία των 20, αλλά καθώς πλησίαζαν τα 30 οι έλξεις αυτές είχαν εξαφανιστεί πλήρως17Kaestle, C. E. (2019). Sexual orientation trajectories based on sexual attractions, partners, and identity: A longitudinal investigation from adolescence through young adulthood using a US representative sample. The Journal of Sex Research56(7), 811-826.

Πώς συμβαίνει αυτό;

Η σεξουαλική ρευστότητα εκδηλώνεται μέσα από την ικανότητα του ανθρώπινου σώματος να ανταποκρίνεται σεξουαλικά σε ερεθίσματα που δεν αντιστοιχούν στον σεξουαλικό προσανατολισμό. Έχουν γίνει εκτεταμένες μελέτες για την σεξουαλική απόκριση των γυναικών και αποδείχτηκε ότι παρουσιάζουν μεγάλη ερωτική πλαστικότητα, η οποία αποτελεί τη φυσιολογική ερμηνεία της σεξουαλικής ρευστότητας. Πράγματι, το γυναικείο σώμα τείνει να ανταποκρίνεται σε σεξουαλικά ερεθίσματα και των δύο φύλων, ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού18Chivers, M. L. (2010). A brief review and discussion of sex differences in the specificity of sexual arousal. Sexual and Relationship Therapy.

Στους άντρες, η ερωτική πλαστικότητα είναι σαφώς μικρότερη αλλά δεν είναι μηδενική. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι σε όλο το φάσμα του σεξουαλικού προσανατολισμού, το αντρικό σώμα είχε θετική απόκριση (στύση) σε γυναικεία σεξουαλικά ερεθίσματα, αν και με διαφορετική ένταση19Zivony, A. (2020). Bisexuality in men exists but cannot be decoded from men’s genital arousal. Proceedings of the National Academy of Sciences117(50), 31577-31578.

Αυτή η ερωτική πλαστικότητα είναι ίσως και ο λόγος που το 31% των ομοφυλόφιλων γυναικών και το 18% των ομοφυλόφιλων ανδρών θεωρούν ότι ο σεξουαλικός τους προσανατολισμός είναι αποτέλεσμα συνειδητής και ηθελημένης επιλογής20Baumeister, R. F. (2000). Gender differences in erotic plasticity: the female sex drive as socially flexible and responsive. Psychological bulletin126(3), 347.

Επιρροές και επιδράσεις

Αν η σεξουαλική ρευστότητα είναι ένα χαρακτηριστικό ανεξάρτητο από τον σεξουαλικό προσανατολισμό και αν το σώμα μας είναι ικανό να ανταποκριθεί σε σεξουαλικά ερεθίσματα και των δύο φύλων, προκύπτει το ερώτημα: από τι μπορεί να επηρεάζεται η εμφάνιση της σεξουαλικής ρευστότητας;

Μια πρόσφατη έρευνα μελέτησε αν η ρευστότητα σχετίζεται με συγκεκριμένες αντιλήψεις. Βρέθηκε λοιπόν ότι οι ρευστοί άνθρωποι πιστεύουν περισσότερο ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός μπορεί να αλλάξει, συγκριτικά με τους μη ρευστούς. Επίσης, όσοι βίωναν σεξουαλική ρευστότητα έτειναν να πιστεύουν ότι ο προσανατολισμός επηρεάζεται από το περιβάλλον21Katz-Wise, S. L., & Hyde, J. S. (2015). Sexual fluidity and related attitudes and beliefs among young adults with a same-gender orientation. Archives of Sexual Behavior44, 1459-1470.

Σε επίπεδο χαρακτηριστικών προσωπικότητας, η σεξουαλική ρευστότητα παρουσιάζει ισχυρή συσχέτιση με τη δεκτικότητα στην εμπειρία22Sbrana, S., & de Miguel, A. (2020). Relevance Of Temperament Traits In Sexual Fluidity In A Sample Of Spanish Young University Students. Advances in Social Sciences Research Journal7(5).

Ταυτόχρονα, η σεξουαλική ρευστότητα φαίνεται να αλληλεπιδρά και με την ψυχολογική μας κατάσταση. Αλλά η επιρροή αυτή δεν είναι μονόδρομη. Η μεταβολή των έλξεων προς την κατεύθυνση της ομοφυλοφιλίας αυξάνει την ψυχική δυσφορία στις γυναίκες, ενώ η αλλαγή προς την ετεροφυλοφιλία την μειώνει23Campbell, A., Perales, F., Hughes, T. L., Everett, B. G., & Baxter, J. (2022). Sexual Fluidity and Psychological Distress: What Happens When Young Women’s Sexual Identities Change?. Journal of Health and Social Behavior63(4), 577-593. Παρόμοια, η σεξουαλική ρευστότητα προς την ομοφυλοφιλία συνδέεται με αυξημένα συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ η ρευστότητα προς την ετεροφυλοφιλία οδηγεί σε μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων24Everett, B. (2015). Sexual orientation identity change and depressive symptoms: A longitudinal analysis. Journal of health and social behavior56(1), 37-58.

Ο σεξουαλικός προσανατολισμός αλλάζει

Όσα μυστήρια κι αν κρύβει η ανθρώπινη σεξουαλικότητα, ένα πράγμα είναι σίγουρο: ο σεξουαλικός προσανατολισμός αλλάζει.

Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας αποκαλύπτει ότι οι άνθρωποι μπορεί να επιδεικνύουμε μεταβλητότητα στις σεξουαλικές έλξεις και τη σεξουαλική μας συμπεριφορά25Hunt, S., Laskin, B., & Hunt, E. (2018). Sexual fluidity: An integrative review. European Scientific Journal4(32), 182-7881.

Όπως αναφέρει η πρωτοπόρα Lisa Diamond, “το υπάρχον σύνολο της διεθνούς έρευνας που μελετά τις σεξουαλικές έλξεις, συμπεριφορές και ταυτότητες μεταξύ αντιπροσωπευτικών δειγμάτων εφήβων και ενηλίκων δείχνει ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν είναι ένα στατικό και απόλυτο χαρακτηριστικό26Diamond, L. M. (2016). Sexual fluidity in male and females. Current Sexual Health Reports8, 249-256. Η ίδια επίσης σημειώνει: “Με βάση αυτά τα ευρήματα, δεν είναι επιστημονικά ακριβές να περιγράφουμε τον ομοφυλοφιλικό προσανατολισμό ως ένα ομοιόμορφα αμετάβλητο χαρακτηριστικό. Παρ’ ότι κάποιοι ομοφυλόφιλοι αναφέρουν σταθερά μοτίβα έλξεων προς το ίδιο φύλο, άλλοι ομοφυλόφιλοι βιώνουν αλλαγές: κάποιες φορές αυξομειώσεις στις ομόφυλες έλξεις και κάποιες φορές αυξομειώσεις στις ετερόφυλες”27Diamond, L. M., & Rosky, C. J. (2016). Scrutinizing immutability: Research on sexual orientation and US legal advocacy for sexual minorities. The Journal of Sex Research53(4-5), 363-391.

Η σεξουαλική ρευστότητα είναι λοιπόν υπαρκτή. Ένα μεγάλο ποσοστό ομοφυλόφιλων θα βιώσουμε αλλαγές στο σεξουαλικό μας προσανατολισμό, νωρίτερα ή αργότερα στη ζωή μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η σεξουαλική ρευστότητα είναι κάτι που μπορούμε να επιδιώξουμε με κάποιο τρόπο. Ούτε ότι όσοι δεν περάσουμε αλλαγές στον σεξουαλικό μας προσανατολισμό υστερούμε σε κάτι και πρέπει να θλιβόμαστε.

Σημαίνει όμως ότι καλό είναι να μην κολλάμε σε ταμπέλες και ιδεολογίες, αλλά όταν και αν η αλλαγή μάς χτυπήσει την πόρτα, να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να την υποδεχτεί απροκατάληπτα.

Photos: Adobe Stock/fidaolga

Παραπομπές

Μία Απάντηση

Αφήστε ένα σχόλιο

To email σας μένει μυστικό. *

Τελευταία

Η συνταγή της επιτυχίας

Η συνταγή της επιτυχίας

Είτε αγωνίζεσαι χρόνια κατά της αρσενοκοιτίας είτε ξεκινάς τώρα την πνευματική ζωή, έρχεται η στιγμή

1 Μαΐου 2024
Ένας Κύπριος φοιτητής μιλά για την ομοφυλοφιλία (Συνέντευξη)

Ένας Κύπριος φοιτητής μιλά για την ομοφυλοφιλία (Συνέντευξη)

Ποτέ δεν έδωσα υπερβολική προσοχή και αυτό νομίζω είναι σημαντικό. Να μη μας καταπιεί αυτό το πάθος. Να το αντιμετωπίσουμε, δίνοντας σημασία στα τόσα άλλα που είναι πολύ πιο σημαντικά και που μας χαρακτηρίζουν πολύ περισσότερο…

1 Απριλίου 2024
Γιατί κάνουμε σεξ (και σαρκικές αμαρτίες);

Γιατί κάνουμε σεξ (και σαρκικές αμαρτίες);

Ποια είναι τα 13 κίνητρα του σεξ και πώς θα βρούμε την αληθινή αγάπη;

12 Μαρτίου 2024
Ισότητα στο γάμο, Ισότητα στον αγώνα

Ισότητα στο γάμο, Ισότητα στον αγώνα

Όταν παντρεύτηκε ο κολλητός μου, το πανηγυρίσαμε. Ήμασταν ενθουσιασμένοι που έπαιρνε μια τόσο καλή κοπέλα

16 Φεβρουαρίου 2024